Het ratchet effect van Tomasello blijkt een heel specifieke betekenis te hebben:
the ratchet effect is cumulative natural selection acting on culture rather than a genotype/phenotype (dit heb ik van een of andere web site; geen citaat van Tomasello)
Hij gebruikt het begrip ratchet effect in zijn boek ‘The Cultural Origins of Human Cognition’ in een theorie om het cognitief-culturele onderscheid tussen mensapen en mensen te verklaren. Theory of mind speelt een speciale rol: “human beings biologically inherit a special ability to identify with conspecifics” p. 77 en dat geldt niet voor mensapen. In dit verband gelden autisten en geisoleerd opgroeienden als voorbeelden van hoe het mis kan gaan: noch autisten noch geisoleerd opgroeienden hebben ‘onze’ cognitief-culturele mogelijkheden. De eersten hebben immers geen volwaardige theory of mind capaciteiten, de tweeden wel, maar die hebben niet de kans om cumulatief cultureel te leren (ratchet!).
Al met al is het ratchet effect iets heel anders dan wat ik eerder meende begrepen te hebben:
1. Het is veel specifieker dan een algemeen begrip in de theorie van evolutie.
2. Het heeft niet zoveel te maken met “niet meer terug kunnen vallen”, maar meer met cumulatie. Meer een hefboom, dan een palrad dus. The leverage effect!
Voorbeelden zoals “als er eenmaal meercelligen zijn kunnen de eencelligen het wel schudden” zijn zo ook geen ratchet effect (in de zin van Tomasello), lijkt me.
